۵ اسفند روز مهندس

5 اسفند روز مهندس

۵ اسفند روز مهندس

خواجه نصیرالدین طوسی که او را «استاد البشر» لقب داده اند، از عالمان، متکلمان و ریاضی دانان مشهور شیعه است. روز پنجم اسفند ماه در تقویم رسمی کشور ایران به عنوان روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس نام گذاری شده است. با ما همراه باشید تا شما را با این روز  و علت نامگذاری آن به نام خواجه نصیرالدین طوسی بیشتر آشنا کنیم.

خواجه نصیرالدین طوسی که بود

ابوجعفر محمدبن محمد معروف به خواجه نصیرالدین در ۵ اسفند سال ۵۹۷ ق در طوس به دنیا آمد. ابتدا علوم عقلی و نقلی و حکمت مشاء و سپس ریاضیات، فقه، فلسفه، نجوم و ادبیات را آموخت و در علوم روز به استادی تمام رسید. خواجه نصیرالدین چند سال پس از حمله سپاه چنگیزخان مغول، به قلعه اسماعیلیه پناه برد و در آن جا نیز از تالیف و نگارش باز نایستاد. با غلبه سپاه مغول بر اسماعیلیان، وی به خدمت هولاکوخان فرمانروای وقت مغول پیوست و با استفاده از نفوذ خود، از کشتار مردم و دانشمندان و تخریب آثار فرهنگی و علمی و غارت شهرها و روستاها جلوگیری نمود.

وی فیلسوف، متکلم، فقیه، دانشمند، ریاضیدان و منجم ایرانی شیعه است که به القابی چون «نصرالدین»، «محقق طوسی»، «استاد البشر» و «خواجه» شهرت دارد. او علوم دینی و عقلی را از پدر و منطق و حکمت طبیعی را از دایی اش آموخت. تحصیلات خود را در شهر نیشابور به اتمام رساند و در آنجا به عنوان دانشمندی برجسته شهرت یافت. خواجه نصیرالدین طوسی مدتی در دستگاه اسماعیلیه در دژ الموت بود و هنگام حمله هلاکوخان مغول به ایران برای نجات مسلمانان از خونریزی های این حاکم بی رحم به خدمت او درآمد و با تدابیر خاصی از خرابی های شهرها و کشتار دسته جمعی مردم به دست هلاکوخان جلوگیری کرد. او نهایتا هلاکو را به یورش به بغداد و سرنگونی عباسیان ترغیب نمود.

از دیگر خدمات این دانشمند ایرانی – اسلامی که در ضمن یکی از فقهای مذهب تشیع بود، تشویق هلاکو خان به ساخت رصدخانه ای در شهر مراغه و ترغیب وی به زیج (جدول نجومی) جدیدی است که بعدا به زیج ایلخانی مشهور گردید. او همچنین کتابخانه ای گردآوری کرد که حدود چهل هزار جلد کتاب در آن بوده است. از خواجه نصیرالدین طوسی تالیفات متعددی در رشته های علوم ریاضی، نجوم، منطق، علوم طبیعی و حکمت الهی باقیمانده است.

از مشهورترین کتاب های خواجه نصیرالدین طوسی به زبان عربی می توان به شرح کتاب «اشارات» ابن سینا و در فارسی کتاب «اخلاق ناصری» اشاره کرد. دیگر آثار برجسته ی وی عبارتند از «تجریدالکلام فی تحریر عقاید الاسلام» در زمینه ی الهیات، «تذکره نصیریه» در نجوم، «اساس الاقباس» در منطق، «اوصاف الاشراف» در عرفان. وی همچنین چندین کتاب به زبان عربی درباره ی منطق، نجوم و هندسه دارد. او با پرورش شاگردانی همچون علامه حلی، قطب الدین شیرازی، کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی، کمال الدین عبدالرزاق شیبانی بغدادی، سید رکن الدین استرآبادی، ابراهیم حموی جوینی، اثیر الدین اومانی، مجدالدین طوسی، مجد الدین مراغی و گردآوری دیگر دانشمندان ایرانی عامل انتقال تمدن و دانش های ایران پیش از مغول به آیندگان شد.

خواجه نصیرالدین طوسی حدود یکصد و نود کتاب و رساله ی علمی در موضوعات متفاوت به رشته تحریر درآورده است. وی همچنین یکی از توسعه دهندگان علم مثلثات است. در قرن ۱۶ میلادی کتاب های مثلثات او به زبان های اروپایی از جمله فرانسه ترجمه گردید و هنوز مورد ارجاع و استفاده ی دانشمندان مغرب زمین است. خواجه نصیرالدین طوسی آنچنان خدمات ارزشمندی را به پیشرفت دانش بشری ارائه کرده است که در سالروز عربی ولادت این دانشمند ایرانی، صفحه آغازین گوگل عربی به تصویری از وی مزین شد.

او مقیم بغداد می شود که مرکز حکومت آن زمان بود و با تمام وجود پس از عمری خدمت و مجاهدت در راه علم و دانش در واپسین لحظه های عمر خویش، به شاگردانش سفارش می کند که او را در کاظمین و در جوار مرقد مطهر امام کاظم (ع) و حضرت جواد(ع) دفن کنند و سفارش می کند جمله ای که مبنی بر بزرگ داشتن او باشد بر سنگ قبر نوشته نشود.» شاگردان او اصرار می کنند تا آیه یا حداقل بیتی از اشعارشان را روی سنگ قبر بنویسند تا آیندگان صاحب قبر را بشناسند. اما خواجه نصیر می فرماید:

تنها اسم مرا روی سنگ قبر بنویسد زیرا وقتی قبر من در جوار این دو امام است شایسته نیست جمله ای مبنی بر بزرگداشت من روی قبر نوشته شود. اگر هم خواستید چیزی بنویسید، این آیه از قرآن کریم باشد: «و کلبهم باسط ذراعیه بالوصید، سوره کهف، آیه ۱۷؛ مربوط به حکایت اصحاب کهف و سگ آنها است که در دم غار نشسته است». با آن همه عظمت و آن همه خدمات علمی و فرهنگی به عالم تشیع می گوید: «من همچون سگ اصحاب کهف در آستانه مزار ائمه در شهر کاظمین زانو زده ام».

صاحب دیوان شمس الدین جوینی وزیر و بزرگان و اعیان و دانشمندان بغداد جنازه‏ او را مشایعت کرده با ازدحامی عام به کاظمین آورده در پایین پای آن دو بزرگوار قبری حفر کندند. سردابی ظاهر شد و جسد خواجه را در آن سرداب دفن کردند. می‏ گویند بعد از تحقیق مشخص شد الناصر بالله خلیفه‏ عباسی آن قبر را برای خودش ساخته بود و پسرش بر خلاف امر پدر، جای دیگر دفنش کرده بود و آنجا خالی مانده بود. از غرایب اتفاقات آن که تاریخ تمام شدن سرداب را روی سنگی کنده یافتند که روز یازدهم جمادی الأولی سال ۵۹۷ هجری قمری همان روز تولد خواجه بود. به خاطر علم او در ریاضیات و مثلثات روز تولد خواجه نصیر الین طوسی روز مهندسی نامگذاری شده است و دانشگاه فنی و مهندسی در تهران به نام او ثبت شده است .

۵ اسفند روز مهندس و روز بزرگداشت خواجه نصیر الدین طوسی

5 اسفند روز مهندس

۵ اسفند به افتخار روز تولد خواجه نصیرالدین، به عنوان روز مهندس نام گذاری شده است. پس از فتح بغداد و سقوط عباسیان، خواجه نصیر ماموریت یافت تا رصدخانه مراغه را ترتیب دهد. او جماعتی از ریاضی دانان بزرگ را گردآورد و کار احداث رصدخانه را در سال ۶۵۷ ق آغاز کرد. خواجه نصیرالدین، با این کار، عالمان بزرگ زمان را که پراکنده بودند در یک مکان، جمع کرد و همچنین کتابخانه ای عظیم در محل رصدخانه مراغه احداث نمود. وی برای تهیه کتاب های مورد نظر، کتبی از بغداد، شام و شمال آفریقا و اطراف و اکناف ایران فراهم نمود و کتابخانه ای با بیش از ۴۰۰ هزار جلد کتاب، ایجاد کرد. عمر خواجه از این پس در خدمات علمی گذشت.

خواجه نصیرالدین یکی از بزرگ ترین بنیانگذاران کلام شیعه بود و ضمن تایید حکمت ابن سینا، به شرح مشکلات اشارات پرداخت. وی همچنین آثار متعددی را در علوم مختلف به نگارش درآورد که اخلاق ناصری، تجرید العقاید، زیج ایلخانی، اوصاف الاشراف، اساس الاقتباس و تذکره نصیریه و بیش از ۶۰ اثر دیگر در اصول دین، منطق، هندسه، هیئت، نجوم، عروض و شعر از آن جمله اند. خواجه نصیرالدین در سال ۶۷۲ در ۷۵ سالگی درگذشت و در کاظمین به خاک سپرده شد.

پیشینه ی مهندسی

در ابتدا، مهندس به کسی گفته می شد که ماشین های نظامی را می راند. مفهوم مهندس غیر نظامی در قرن شانزدهم در هلند پدید آمد و به سازندگان پل ها وجاده ها نسبت داده می شد، سپس مفهوم مهندس در انگلیس و سایر کشورها هم ظاهر شد.

مهندس و وظایف آن

مهندس کسی است که تلاش می کند که یک ساختار عملیاتی و عملی از مفهومی را ایجاد کند و در یکی از رشته های مهندسی آموزش دیده باشد و یا به طور حرفه ای در آن رشته مشغول به کار باشد. مهندسان از فناوری، ریاضیات، و دانش برای حل مسائل کاربردی استفاده می کنند. وظایف مهندسی بدین گونه اند که یک مهندس می بایست ضمن شناخت مسئله یا موضوع کاری، علوم و فنون لازم، محدودیت های مربوطه را تشخیص دهد تا بتواند به دستاوردهای لازم برسد.

5 اسفند روز مهندس

محدودیت ها شامل منابع در دسترس، محدودیت های جسمانی یا فنی، آمادگی برای پیرایش ها یا افزایش های آینده، و دیگر عامل ها مانند نیازهای هزینه ای، ساخت پذیر بودن، اقتصادی و کاربردی بودن می باشد. با درک این محدودیت ها، مهندس، شناسه ها و مشخصات حدودی که یک شی یا سامانه می تواند در چارچوب آن ساخته یا بهبود داده شود را مشخص کرده و ارائه نماید.

روز مهندس چه روزی است

مفهوم مهندس غیر نظامی در قرن شانزدهم در هلند پدید آمد. از اینرو ملاحظات بسیاری بر روی کار مهندسی تأثیر دارند؛ که از آن دسته ملاحظات دقت بالا توانای تحلیل کنش ها و وا کنش ها می باشد. یک مهندسی موفق در بالا رفتن سطح زندگی بشر تا ثیر بسزای می گذارد، بنا بر این یک مهندس علاوه بر دانستن قوانین فیزیکی و شیمیایی جهان هستی باید از قوه تخیل بالای بر خوردار باشد که موجب گسترش دانش بشر می شود.

یک مهندس با در نظر گرفتن قوانین و استفاده بجا از آنها و ترکیب موثر برخی از آنها قادر خواهد بود نیازهای اجرای نسل بشر را با کیفیت مناسب و در کمتر ین زمان و با بالا ترین بازده بر طرف سازد. مهندس با درک بهتری که از قوانین هستی دارد علاوه بر طراحی تولید و راه اندازی در زمینه نیازهای حال و آینده بشر باید از قدرت تحلیل خود در رسیدن به بهترین بازده تلاش کرده و بهره وری را افزایش دهد. مهندس کسی است که ضمن شناخت دقیق روابط حاکم بر موضوع بتواند مساله را به شکل فرمول درآورد.

چکیده
روز مهندسی در تقویم رسمی ایران روز پنجم اسفند ماه می‌ باشد. این روز به یاد دانشمند بزرگ ایرانی خواجه نصیرالدین طوسی به ثبت رسید. هر سال همزمان با این روز همایش‌ها و مراسم مختلفی برگزار می‌شود. پنجم اسفند، زادروز دانشمند بزرگ ایرانی، خواجه نصیرالدین طوسی، مناسبتی ارزشمند برای بزرگداشت جایگاه مهندسی است. موعدی برای پاسداشت تعهد و تفکر مهندسانی است که توسعه‌ ساز و تحول‌ آفرین بوده‌ اند و با تکیه بر اندیشه‌ و عمل خود جامع امروز بشری را ممتاز و متمایز از گذشته ساخته‌ اند. تیم تحقیقاتی راز ثروت روز مهندس را به تمامی مهندسان در عرصه های مختلف تبریک می گوی.، امیدواریم از این مقاله نیز نهایت استفاده را برده باشید.

پاسخ دهید