راهکارهای جلوگیری از فرسودگی شغلی
فرسودگی شغلی یکی از خطراتی است که زندگی افراد موفق را تهدید میکند. آنها همیشه باید مراقبش باشند. این افراد به علت ویژگی خاص شخصیتی و اعتقادشان بر اینکه میتوانند هر کاری را انجام دهند، بیشتر اوقات متوجه این خطر نمیشوند. این افراد اشتیاق بالایی به کارشان دارند؛ از همین سو نسبت به ساعت های خیلی زیاد کاری، بار سنگین شغلی و فشار زیادی که برای بهتر بودن باید متحمل شوند، بیتوجهاند. همهی این عوامل میتواند آنها را مستعد فرسودگی شغلی کند. اما واقعا نشانههای فرسودگی شغلی چیست؟ با ما همراه باشید تا شما را با این نشانه ها آشنا کنیم.
فرسودگی شغلی چیست
فرسودگی شغلی را میتوان به عنوان یک واکنش در برابر فشارهای مزمن و پاسخ به فشارهای کاری یا سازمانی، معرفی نمود. نتایج تحقیقات نشان میدهد فرسودگی شغلی موجب تباهی در کیفیت خدماتی میگردد که به وسیله کارکنان ارایه میشود و میتواند عاملی برای غیبت، تضعیف روحیه و عدم مسئولیت پذیری گردد. علاوه بر این، فرسودگی شغلی با نگرانیهای شخصی مثل خستگی جسمی، بی خوابی، افزایش مصرف دارو و الکل و بروز مشکلات خانوادگی، همبستگی دارد.
به طور کلی، میتوانیم فرسودگی شغلی را نوعی اختلال بدانیم که به دلیل قرار گرفتن طولانی مدت شخص در معرض فشار روانی، در وی ایجاد میشود و نشانههای مرضی آن نیز فرسودگی هیجانی، جسمی و ذهنی است. ضمنا عزت نفس فرد مبتلا به این عارضه کم میشود و احساس ناسودمندی میکند.
عوامل بوجود آورنده فرسودگی شغلی
عواملی که سبب فرسودگی شغلی در کارکنان میشود عبارتند از:
۱- ناآشنا بودن افراد با اهداف سازمان و قابل درک نبودن این اهداف برای آنان؛
۲- سخت و غیر قابل انعطاف بودن برنامهها، قوانین و مقررات و آیین نامهها؛
۳- ناسالمبودن شبکههای ارتباطی در سازمان و فقدان ارتباطهای دو طرفه و از پایین به بالا در سازمان ؛
۴- بی توجهی مدیران به امور کارکنان
۵- شیوههای مدیریت و رهبری ؛
۶- عدم بهرهگیری از تمام توان افراد در انجام وظایف شغلی ؛
۷- مبهم بودن نقش فرد در سازمان و انتظارات و توقعات کاری از او؛
۸- ناراضی بودن افراد از سازمان یا از شغل خود؛
۹- فقدان امکانات و فرصتهای لازم برای رشد و ارتقای افراد در سازمان ؛
۱۰- قرار گرفتن افراد در شرایط کاری که لازم است در زمانی محدود کاری بیش از حد توان خود انجام دهند ؛
۱۱- واگذاری مسئولیتهای بیش از ظرفیت افراد در سازمان؛
۱۲- گرفتارشدن در شرایط تصدی نقشهای متعارض که طی آن نقش هایی که به عهده افراد گذاشته میشود با هم در تعارض هستند؛
۱۳- هماهنگ نبودن میزان پرداخت حقوق و مزایا با میزان کاری که افراد انجام میدهند؛
۱۴- نا مناسب بودن نظام ارزیابی عملکرد شغلی افراد و جایگزینی رابطه به جای ضابطه؛
۱۵- فقدان امکانات مناسب و اثربخش آموزش برای کارکنان؛
۱۶- عدم بکارگیری روشهای علمی برای آزمایش و انتخاب افراد و واگذاری پستهای سازمانی افراد غیر واجد شرایط ؛
۱۷- نا آشنایی کامل افراد به وظایف شغلی خود از همان آغاز ورود به سازمان ؛
۱۸- شرایط سخت و طاقت فرسای کاری ؛
۱۹- صرف وقت و انرژی زیاد و ناملموس و بی ثمر؛
۲۰- فقدان بازخور مثبت و پاداش دهنده؛
۲۱- محیط شغلی غم افزا ( کار کردن در جاهایی مثل بهشت زهرا ).
نشانه های فرسوگی شغلی
علائم و نشانههای فرسودگی در ابتدا جزئی هستند اما با گذشت زمان، بدتر میشوند. به علائم فرسودگی مانند یک علامت هشداردهنده یا زنگخطر نگاه کنید. تصورتان این باشد که چیزی اشتباه است و نیاز به توضیح و اصلاح دارد. اگر شما به این علائم هشداردهندهی اولیه توجه کنید، از یک ازکارافتادگی عظیم جلوگیری میکنید. درحالیکه اگر از آنها چشم پوشی کنید، درنهایت فرسوده خواهید شد.
۱- علائم و نشانههای جسمی فرسودگی شغلی: احساس خستگی و فرسودگی و در بیشتر اوقات، سردرد زیاد، کمردرد، درد ماهیچه، امنیت کم و احساس بیماری زیاد و تغییر در عادات خواب و اشتها.
۲- علائم و نشانههای روانی فرسودگی شغلی: احساس شکست و شک نسبت به خود، از دستدادن انگیزه، احساس بیکسی دائم، افتادگی و سرماخوردگی، بهطور فزایندهای بدگمانی و دید منفی نسبت به اطرافیان، کسالت روانی و احساس تنهایی در دنیا، کاهش رضایت و شکست.
۳- علائم و نشانههای رفتاری فرسودگی شغلی: فرار از مسؤولیت، استفاده از غذا، دارو و… برای کنارآمدن با موضوع، کنارهگیری از جمع، انتقال فرسودگی خود به دیگران، به تعویقانداختن و زماندار بودن انجام کارها، فرار از کار با دیرکردن و زود رفتن و…
روشهای درمانی فرسودگی شغلی
در ادامه راهکارهایی را برای درمان فرسودگی شغلی برای شما بیان می کنیم.
۱- روان درمانی
روان درمانی سهم عمده ای را در اصلاح نشانگان فرسودگی شغلی دارد، تغییرنگرش های منفی مبتلایان و دمیدن روح عزت نفس و خود ارزشمندی از نیاز های مبتلایان می باشد. برای حل مشکلات باید مهارت های زندگی و کاری را به آنها آموخت و در جهت بالا بردن سطح توانمندی ها تلاش کرد. باید به آن ها اطمینان داده شود که وضعی غیرعادی ندارند و کفایت و لیاقت آنان یاد آوری شود. حمایت های روحی و عاطفی از این دسته افراد در بهبود آنها نقش مهمی دارد.
۲-درمان های شیمیایی
داروها و مواد شیمیایی مثل، ویتامین ها، آدرنالین، هورمون ها و اسیدهای آمینه می توانند به رفع خستگی کمک کند. استفاده از این مواد باید تحت نظر پزشک معالج باشد.
۳- درمان های فیزیکی
ساده ترین درمان های فیزیکی ماساژ است. برای درمان گرفتگی و کوفتگی عضلات که در اثر انجام کار های بدنی سخت ایجاد می شود ماساژ بسیار موثر است. ماساژ می تواند با تسریع جریان خون در عضلات به دفع مواد سمی کمک بکند، و با عمل انعکاسی خود خستگی عصبی راکاهش دهد.
۴- درمان های عصبی
در مواردی که علت خستگی عصبی باشد دارو درمانی مفید خواهد بود. در دارودرمانی استفاده از داروهای آرام بخش توصیه می شود. در بحث درمان اشاره به این نکته ضروری است که هرگونه اقدام و فعالیتی به منظور از بین بردن علائم و نشانه های فرسودگی شغلی افراد قدمی به سوی افزایش بهره وی و فرهنگ کاری مثبت است .
چکیده
فرسودگی شغلی فرآیندی است که تحت شرایط کاهش انرژی جسمانی و استرس شغلی به وجود می آید که باعث بروز انواع بیماری های جسمی و روانی و نگرش منفی نسبت به فعالیت های حرفه ای و عدم ارتباط مطلوب با گیرنده خدمت (مشتری) شود. فرسودگی شغلی بیشتر تحت تاثیر استرس های شغلی به وجود می آید، این استرس ها در زندگی روزانه، اداری و شغلی عمدتا به صورت ناکامی، اضطراب و کشمکش های درونی بروز می کند.
فرسودگی شغلی تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند نوع شغل، تعارض و سردرگمی در نقش، فشار کاری بیش از حد، نوع مدیریت، فقدان حمایت اجتماعی، تغییرات سازمانی و ساعت کاری قرار دارد. شرایط نامناسب کاری، احساس ناکارآمدی سازمانی، احساس عدم پیشرفت، فرصت کم برای ارتقا و وجود قوانین و مقررات خشک و دست و پا گیر در نظام سازمان از دیگر عوامل موثر در ایجاد گسترش فرسودگی شغلی هستند. امیدواریم راهکارهای گفته شده در جهت درمان فرسودگی شغلی برایتان مفید بوده باشد.
چاپ مطلب