مشکل حسادت در کودکان

مشکل حسادت در کودکان

مشکل حسادت در کودکان ، حسادت از میل کودک به تنها محبوب«مادر »سرچشمه می گیرد .این میل بقدری در کودک می جوشد که هیچ رقیبی را تحمل نمی کند. وقتی کودک دیگری به دنیا می آید با آن به رقابت می پردازند. تا عشق و علاقه انحصاری پدرو مادر را از دست ندهند.

محرک‌های حسد

منشا محرک‌های حسد را باید همیشه در روابط اجتماعی و مخصوصا در وجود اشخاص جستجو کرد. محرک حسادت اطفال ، پدر و مادر یا کسی است که از او مواظبت می‌کند. بچه به سبب نیاز بیشتری که به محبت و توجه اطرافیان دارد، با طفل دیگر در رقابت می‌افتد. از تحقیقاتی که درباره حسد اطفال در درمانگاه‌های روان‌شناسی صورت گرفته است، معلوم می‌شود که حسد یک عاطفه بسیار عمومی است که معمولا با تولد خواهر یا برادر در اطفال بین سنین ۲ و ۵ ایجاد می‌شود.
در این‌باره نخستین فرزند بیشتر صادق است. چه او مدت‌ها تمام محبت و مواظبت پدر و مادر را به خود اختصاص داده است و تولد بچه دوم این فرصت را از او می‌گیرد و این موجب تحریک حسادت او به بچه دوم می‌شود. از جمله اقداماتی که برای جلوگیری از حسد بچه معمول است، این است که می‌کوشند او را برای پذیرفتن نوزادی که در پی است آماده سازند. ولی از این کار نتیجه شایانی گرفته نشده است. زیرا طفل کوچک نمی‌تواند ماهیت چنین واقعه‌ای را خوب درک کند.

حسد گاهی ثمره تفاوت سنی میان فرزندان یک خانواده است.

مشکل حسادت در کودکان
بچه خردسال به هر مزایایی که طفل بزرگ از آنها برخوردار است، حسادت می‌ورزد و بچه بزرگتر از محبت و مواظبتی که به بچه کوچکتر می‌شود بدش می‌آید. تبعیض پدر و مادر و علت دیگر حسد کودکان است. والدین بدون اینکه آگاه باشند به فرزندان زیبا ، خونگرم و با استعداد بیشتر مهر می‌ورزند و این باعث حسد فرزندانی می‌شود که چینی نیستند.
والدین از آنجایی که میل دارند بچه‌هایشان طبق موازین معینی پرورش یابند و بر کودکان دیگر پیشی گیرند، حدودی برای پیشرفت فرزندان خود قائل نمی‌شوند. وقتی که اطفال نتوانند به این حدود خود را برسانند خود را نالایق و گناهکار می پندارند. این از یک طرف و از طرف دیگر سرزنش پدر و مادر و مقایسه ناپسندی که بین فرزندان و اطفال دیگر بعمل می‌آورند، حسد کودکان را نسبت به آنها بیشتر رفته‌اند بر می‌انگیزد.

حسادت کودک به پدر یا مادر

بسیاری از بچه‌ها به یکی از والدین بخصوص به پدر حسادت می‌ورزند. در نتیجه تماس همیشگی که بچه با مادر خود دارد، میل مالکیتی نسبت به او پیدا می‌کند و چون مادر در حضور او به پدر محبت کند، حسودیش می‌شود. اگر میان همسران تضاد باشد، فرزندی که از یک یا چند جهت به یکی شبیه است، هدف خشم و قصاص دیگری می‌شود و طفلی که اینگونه مورد بی‌مهری واقع شده است، به خواهر و یا برادری که برخلاف خودش از محبت و نوازش برخوردار است، حسد می‌ورزد.
در حدود پنج و شش سالگی که علایق کودکان به خارج خانه گسترش می‌یابد، حسد در میان افراد کمتر می‌شود. در عوض همشاگردی‌ها مخصوصا آنها که به جهاتی به طفل برتری دارند، محسود واقع می‌شوند. اگر معلمی در کلاس یک یا چند نور چشمی داشته باشد و به مقایسه‌های ناپسند بچه‌ها بپردازد، آتش حسد را دامن می‌زند. بیشتر بچه‌ها وقتی ببینید که اطفال دیگر ، اشیا بیشتر و بزرگتر از ایشان را مالکند بر آنها حسد می‌خورند.
اگر کودک بازیچه‌ای در دست کودک دیگر ببیند که خود ندارد، احساس می‌کند که به او ستم رفته است و دلش می‌خواهد از همان بازیچه او نیز داشته باشد. برای جلوگیری از حسد در میان خواهران و برادران دستور از هر چیز دو تا بی‌نتیجه است. چه طفل بزرگتر فکر می‌کند که چون بزرگتر است همش باید مال او باشد و گرنه می‌رنجد و حسود می‌شود.
مشکل حسادت در کودکان

پاسخ‌های حسد

حسد با فشار عاطفی همراه است و به اشکال گوناگون ظاهر می‌شود. کودک حسود ممکن است:

با رقیب خود دشمنی و بدرفتاری کند.
از شخص مورد علاقه دوری کند.
از جمع ، گوشه‌گیری و تظاهر به بی‌اعتنایی کند.
به تعالی و برترسازی و به رقابت ابداعی یا خلاق بپردازد.
اعمال طفل همیشه در همه موارد یکسان نیستند. گاهی ممکن است، شخص مورد نظر را مورد حمله قرار دهد و گاهی در صدد جلب محبتش برآید. در هر صورت تشویق و عدم اعتماد از کلیه اعمالش هویداست و چنین می‌نماید که می‌خواهد شایستگی خود را به شخص مورد علاقه نشان دهد. طفلی که خود را گرفتار رقیب می‌بیند همه کوشش‌ها را بکار می‌برد تا به هر طریقی این مشکل را حل کند. یک کودک چهار ساله را به خود جلب کند و گاهی با آنها تندی می‌کرد و به نوزاد بد می‌گفت و انگشت می‌مکید. پاسخ‌های حسد ، ممکن است تمام ذهن کودک را مدتی اشغال کند و یا اینکه در فواصل مختلف و فقط هنگام برخورد وضع حسد انگیز ظاهر شود.
مشکل حسادت در کودکان

ظاهرسازی حسد به صورت مستقیم یا غیر مستقیم

اطفال خردسال ممکن است حسد خود را بطور مستقیم و غیر مستقیم ظاهر سازند.
اعمال مستقیم شامل الفاظ خشن و حملات بدنی است که گاهی زیان آور و خطرناک می‌باشد.
مشکل حسادت در کودکان

پاسخ‌های غیرمستقیم ، عبارتند از :

بازگشت به رفتار دوره شیرخوارگی مانند جا تر کردن و انگشت مکیدن ، کوشش برای جلب توجه از طریق تظاهر به ترسهایی که پیشتر از او دیده نشده است، خواستن غذاهای مخصوص ، شیطنت ، ایجاد خرابی ، ناسزاگویی و عیب‌جویی با تظاهر به بی‌نیازی از محبت و توجه اطرافیان ، شکستن و خراب کردن بازیچه ها و در مقام خشم و انتقام و نیز ممکن است وضع تسلیم آمیخته به اندوه به خود بگیرد.
پاسخ‌های غیر مستقیم در مورد کودکان بزرگسال ، با اطفال خردسال سر به سر گذاشتن ، آزار اطفال کوچکتر و جانوران ، بین بچه نزاع انداختن ، خرابکاری ، ترشرویی و بدرفتاری ، حالت یک قهرمان مطلق به خود گرفتن ، در رویا فرو رفتن ، تکبر ، تظاهر ، تقلب و ادای کلمات رکیک از جمله اعمال غیر مستقیمی هستند که معرف حسد کودکان می‌باشند. طفل حسود ممکن است یک شخص خودنما از آب در آید. یا اینکه آدم خوبی بشود. این بستگی دارد به اینکه تجارب و تلاش‌های کودک ، وقتی که با حسد دست به گریبان است او را به کدام سو بکشد.
مشکل حسادت در کودکان

تفاوت‌های فردی در حسد

مقدار و شدت حسد در اطفال، متفاوت است و با عواملی از قبیل سن ، جنس ، هوش و رشد ذهنی ، تعداد اطفال در یک خانواده و طرز رفتار والدین بخصوص رفتار مادر بستگی دارد. حسد اطفال در بین ۲ و ۴ سال و بار دوم در ایام بلوغ به شدیدترین مرحله خود می‌رسد از هر سه بچه حسود دو تاشان دخترند. حسد در میان اطفال باهوشتر بیشتر است. در روابط بین دختر و دختر بیشتر حسد مشاهده شده است تا روابط بین پسر و پسر و دختر.
هر چه اطفال در یک خانواده کمتر باشد، حسد در میان آنها بیشتر است و غالبا نخستین فرزند خانواده بیشتر حسود می‌شود. غالب اوقات رفتار مادر است که حسد اطفال را سبب می‌شود. مادری که بیش از حد به اطفال اظهار علاقه کند و مادرانی که مقررات انظباطی خود ثبات و نظم ندارند، بیش از مادران معتدل و منظم حسد فرزندان خود را باعث می‌شوند.
هر قدر توجه و علاقه مادر به بچه کمتر باشد، بروز حسد کمتر است.

علت حسادت کودکان

برای تشخیص علت حسادت در کودکان بهتر است علت های کلی آن را بشناسید.
برخی از علت های اساسی حسادت در کودکان عبارتند از:
مشکل حسادت در کودکان

تندخویی بیش از حد والدین

تند خویی بیش از حد والدین می تواند باعث حساسیت و لجبازی کودکان شود.
تندخویی والدین نسبت به یک فرزند باعث خانواده احساس برتر بودن در فرزندان دیگر خانواده می شود. بنابراین، کودک ممکن است نسبت به خواهر و برادر دیگر خود احساس حسادت و ناامنی کند.

مقایسه کردن

مشکل حسادت در کودکان
کاملا طبیعی است که والدین فرزند خود را با دیگران مقایسه می کنند.
اما مقایسه بیش از حد می تواند باعث کاهش اعتماد به نفس کودک و حسادت شود.

نگرانی و محافظت بیش از حد والدین

این وظیفه پدر و مادر است که از کودک خود محافظت کنند و کاملا طبیعی است که آن ها نگران فرزند خود باشند. با این وجود، گاهی اوقات والدین ممکن است در این مسئله زیاده روی کنند. برای همین علت کودک در هنگام جدا شدن از والدین احساس سردرگمی می کند و ممکن است نسبت به بقیه کودکانی که اعتماد به نفس بالاتری دارند، حسادت کنند. زیاده روی کردن در نگهداری و محافظت کودک و سپس رها کردن او، مانند این است که شما به طور ناگهانی او را در بیابان رها می کنید. او ممکن است محفوظ، ترسو و خجالتی باشد و وقتی رفتار کودکان خردسال دیگر را می بیند به آن ها حسادت کنند.

حسادت نسبت به خواهر و برادر

اغلب دیده می شود که کودکان بزرگتر نسبت به خواهر و برادر کوچکتر حسادت می کند.
در مواقعی که والدین بر روی تربیت و نگهداری کودک تازه متولد شده تمرکز می کنند، خواهر و برادر های بزرگتر ممکن است نسبت به کودک تازه متولد شده حسادت کنند.
مشکل حسادت در کودکان

رقابت ناسالم

رقابت سالم برای هر کودک مهم است. اما ایجاد رقابت ناسالم می تواند بر شخصیت کودک تأثیر منفی بگذارد و منجر به حس حسادت شود. این شرایط زمانی اتفاق میفتد که والدین کودک خودشان را با دیگران مقایسه می کنند و انتظار دارند کودک بتواند کاری را انجام دهد که در واقع کودک قادر به انجام دادن آن نیست. به عنوان مثال، شاید یک کودک خوب نقاشی بکشد و شما انتظار دارید فرزند شما هم همین کار را انجام دهد اما او علاقه ای به نقاشی کشیدن ندارد و یا واقعا نقاشی کشیدن را بلد نباشد. در این صورت والدین با ایجاد یک رقابت ناسالم باعث برانگیختن حس حسادت در کودکان می شوند.

کنترل بیش از کودک و یا فرزندپروری اقتدارگرایانه

سختگیری و کنترل بیش از حد در روش فرزند پروری می تواند باعث احساس نارضایتی و حسادت در کودکان شود.
علاوه بر آن کودکان با این شیوه تربیتی ممکن است اعتماد به نفس کمتری نسبت به دوستان و همسالان خود داشته باشند.
مهارت یا حسادت علمی
همه بچه ها یکسان نیستند.
برخی از آن ها ممکن است در ورزش موفق تر باشند و برخی به کارهای هنری علاقه بیشتری را نشان دهند.
کاملا طبیعی است که کودکان نسبت به کودکان موفق تر و یا با هوش تر حسادت کنند.

 برخی از علائم رفتار کودکان حسود که نشان دهنده بروز حس حسادت می باشد، عبارتند از:

مشکل حسادت در کودکان

قلدری

کودکان حسود سعی می کنند به همه چیز و همه افراد، حتی والدین، خواهران و برادران و دوستان خود مسلط شوند .
آن ها دوست ندارند اسباب بازی های خودشان را با هیچ کسی به اشتراک بگذارد و این نگرش ممکن است باعث افسردگی کودکان حسود شود.

مقایسه کردن

یک کودک حسود ممکن است مهارت ها، وسایل و حتی خودش را با کودکان دیگر مقایسه کند.
در صورت تشخیص کمبود و یا تفاوت بین خودش و کودکان دیگر ممکن است نارضایتی خودش را بروز دهد.

عصبانی کردن والدین

بهترین راه برای جلب توجه والدین توسط کودکان سوء رفتار است.
در صورتی که فرزند شما به خواهر و برادر خودش حسودی کند، تمام تلاش خود را برای جلب توجه شما انجام می دهد. کودک ممکن است کارهایی انجام دهد که شما را عصبانی کند و تمام این تلاش ها فقط برای جلب توجه می باشد.

پرخاشگری کودک

یک کودک حسود ممکن است رفتارهای تند و پرخاشگرانه را بروز دهد.
کودکان حسود نه تنها با خواهر و برادر یا دوستان خود بدرفتاری نموده و آن ها را مورد آزار و اذیت قرار داده و به اطرافیان آسیب بزنند.
مشکل حسادت در کودکان

احساس نا امنی

برخی کودکان به دلیل حسادت، احساس ناامنی می کند.
این احساس ناامنی با حضور یک نوزاد تازه متولد شده بیشتر می شود و کودک به عشق و محبت بیشتری نیاز پیدا می کند.

عوارض حسادت کودکان

حسادت یک احساس منفی است و می تواند تاثیر منفی بر شخصیت فرزند شما بگذارد. حتی این تاثیرات منفی می توانند در کودکانی با مشکلات خاص مانند کودکان اتیسم شدیدتر هم باشد. برخی پیامد های که ممکن است کودکان حسود با آن ها روبرو شوند، عبارتند از:
کاهش اعتماد به نفس
پرخاشگری و قلدری
احساس درماندگی
انزوا
با حسادت باید به روش مناسب برخورد کنید تا بتوانید از تاثیر منفی آن روی فرزند خود جلوگیری کنید.
کودک شما باید یاد بگیرد که احساس حسادت خودش را کنترل کند.
با تکنیک های زیر می توانید به او کمک کنید تا بر این احساسات قدرتمند مسلط شود و آن ها را کنترل کند.
حتی از پدربزرگ و مادر بزرگ های که در نگهداری از نوه های خود نقش دارند بخواهید این راهکارها را در نظر بگیرند.
مشکل حسادت در کودکان

او را مقصر خطاب نکنید.

گفتن حرف های مانند “شما باید از حسادت برادرتان شرمنده شوید” یا “فقط فرزندان ترسو و بزدل حسادت می کنند” به کودکان باعث می شود آن ها احساسات واقعی خود را پنهان کنند. علاوه بر آن، کودکان با شنیدن این حرف ها، تصویر ضعیفی را از خودشان در ذهن درست می کنند. به یاد داشته باشید که حسادت بسیار شدید می تواند نشانه اضطراب عمیق کودک باشد. در جایی که حسادت کودک به طور مکرر در طول روز بروز می کند، ممکن است این احساسات نشانه عدم امنیت و عدم اعتماد به نفس وی باشد. اگر فکر می کنید علت حسادت کودک تان، اضطراب و عدم اعتماد به نفس است سعی کنید علت اصلی را شناسایی کنید.

علت را تشخیص دهید.

حسادت در کودکان حتما علت خاصی دارد.
در صورت بروز آن، با فرزند خود صحبت کنید.
به نگرانی ها و دلایلی که می تواند باعث ایجاد چنین رفتاری در فرزند شما شده باشد توجه کنید.
گوش دادن به ترس ها و نگرانی ها می توانند به کودک کمک کند تا بر حسادت خودش غلبه کند.

 عواطف مثبت را عواطف منفی جایگزین کنید.

جایگزین کردن عواطف منفی با مثبت می تواند به کودکان در مقابله با حسادت کمک کند.
شما باید فرزند خود را تشویق کنید که به جای داشتن احساس بد نسبت به دیگران بتواند اعتماد به نفس خودش را تقویت کرده و مهارت های بیشتری را آموزش ببیند.

نسبت به فرزند خود دلسوز باشید.

ممکن است فرزند شما رفتارهای منفی و نادرستی را از خودش بروز دهد اما در هر حال والدین باید نسبت به فرزندان خود دلسوز و پرشور باشند. کودک خود را مورد تنبیه یا مجازات قرار ندهید. حسادت در کودکان نشان می دهد که او با یک وضعیت عاطفی دشوار روبرو است و برای کمک به مقابله با آن نیاز به دلسوزی و کمک شما دارد.

اهمیت اشتراک گذاری را توضیح دهید.

برای هر کودک یادگیری اهمیت مراقبت و اشتراک گذاشتن وسایل بسیار مهم است.
هنگامی که کودک یاد بگیرد وسایل خودش را با دیگر به اشتراک بگذارد، نه تنها به برقراری روابط اجتماعی کودک کمک می کند، بلکه ممکن است حسادت را از بین ببرد.
مشکل حسادت در کودکان

از مقایسه کردن دست بردارید

مقایسه باعث ایجاد احساسات منفی در کودک می شود و او را بی ارزش می کند.
بنابراین، تحت هیچ شرایطی فرزند خود را با دیگران به خصوص دوستان و هم سن و سالانش مقایسه نکنید.
هر کودکی در جایگاه خودش بی نظیر است و استعدادهای مختلفی دارد.
پس به جای مقایسه کردن او با دیگران، به او کمک کنید مهارت های خودش را شناسایی و توسعه دهد و بر آن ها تسلط پیدا کند.

داستان های کلاسیک بخوانید.

داستان های کلاسیک همراه با پیام های اخلاقی زیادی وجود دارند که می توانند در بهبود و کاهش حس حسادت کودکان مفید و موثر باشند.
این در حالی است که با خواندن داستان های آموزند حتی اگر شما روی پیام های اخلاقی آن تأکید نکنید، کودک شما در مراحل مهم رشد خود می تواند این پیام های اخلاقی را شناسایی کند و آن ها را یادبگیرد.
سعی کنید به طور روزانه برای کودک خود داستان های را انتخاب کنید و آن ها را برای شان بخوانید.

ویژگی های منحصر به فرد کودک خود را تقویت کنید.

هر کودک دوست دارد از والدین در مورد نقاط قوت خودش بشنود.
صحبت کردن در مورد نقاط قوت کودکان باعث تقویت عزت و اعتماد به نفس او خواهد شد.
شما باید در هر کودک براساس علایق و خلق و خوی خود یک ویژگی منحصر به فرد او را شناسایی و تقویت کنید.

کودکان را لوس نکنید.

طبیعی است که به عنوان والدین، فرزند خود را دوست داشته باشید.
اما در برخی موارد والدین با ستایش های گاه و بیگاه و بیش از اندازه آن ها را لوس می کنند.
در این شرایط لوس کردن یک فرزند باعث حقارت و حسادت فرزندان دیگر شما می شود.
به خصوص توصیه می شود از مقایسه عملکرد فرزندتان در مدرسه با خواهر و برادر یا دوستان وی خودداری کنید.
انجام این کار می تواند باعث احساس خصومت و حسادت در بین فرزندان شود.

تربیت مثبت داشته باشید.

از مواردی که ممکن است باعث ایجاد هر نوع حسادت در کودکتان می شود، دوری کنید.
توصیه می شود که احساس عشق، اشتراک گذاری و محبت از سنین کودکی آموزش داده شود.

راه های درمان حسادت در کودکان

۱-ذهن کودک را نسبت به تولد یک نوزاد جدید آماده کنید، به گونه‌ای که کودک احساس کند خواهر یا برادری که تازه متولد شده است به منزله نوعی ثروت است و باید به داشتن او افتخار و خوش‌حالی کرد.
۲- با کودک خود ساده و رُک صحبت کنید. مثلاً به او بگویید:
«برادرک/خواهرک تو چون نمی‌تواند خودش غذا بخورد باید به او غذا داد و به همین خاطر ما گاهی مجبور می‌شویم وقت بیش‌تری را با او بگذرانیم. پس هر وقت ناراحت شدی، بگو.»
۳-هرگاه کودک را در موقع صدمه زدن به نوزاد دیدید، فوراً او را از این کار بازدارید و راجع به انگیزه‌ی او از این کار صحبت کنید. مثلا به او بگویید:
«فکر می‌کنی که او نمی‌گذارد تو را دوست داشته باشم؟
همه وقت مرا گرفته؟
هر موقع از دست‌اش عصبانی بودی بیا و به من بگو.»
۴-اگر کودکی به دلیل مریضی یا معلولیت به توجه بیش‌تری نیاز دارد، دلیل توجه به این فرزند برای دیگر کودکان توضیح داده شود تا حس حسادت ایجاد نشود.

ادامه..

۵-تلاش نکنید تا تفاوت بین کودکان را در خفا انجام دهید،
زیرا کودکان به سرعت متوجه این تبعیض می‌گردند.
نکته‌ی مهمی که باید به آن توجه کرد این است که وقتی را که با یکی از کودکان خود می‌گذرانید سعی کنید فقط با او باشید و به او تمرکز کنید.
در آن لحظه به کودک خود اجازه دهید احساس کند که او تنها فرزند خانواده است.
وقتی با یکی به گردش می‌روید فکر تان را معطوف فرزند دیگر تان نکنید؛ دائماً راجع به او صحبت نکنید؛ برایش هدیه نخرید؛ و آن لحظات را به طور کامل در اختیار کودکی که با شما هست، باشید.
۶-به کودکان خود یاد بدهید که در زندگی برای بدست آوردن خیلی چیزها صبر پیشه کنند.
اصل صحت روانی این است که نقاط ضعف را شناسایی کرده و با آن‌ها مبارزه کنید.
هر چه افرادی که حسادت می‌ورزند مهارت‌های بیش‌تری کسب کنند،
به همان اندازه کم‌تر حسادت می‌کنند و این حسادت در عوض منجر به تلاش و کوشش بیش‌تر می‌شود.
۷-اگر این احساسات سرکوب شود، بیشتر به روحیه او صدمه می‌زنند و طولانی‌تر باقی می‌ماند تا این ‌که آزادانه اجازه ابراز داشته ‌باشد.

پاسخ دهید