طب سنتی چیست

طب سنتی چیست

طب سنتی چیست

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی طب سنتی مجموعه ای از دانسته ها، مهارت ها و اعمالی بر پایه نظریه ها، باورها و تجربه های بومی فرهنگ های مختلف است که در بهداشت و نیز پیشگیری، تشخیص، بهبود و مداوای بیماریهای جسمی و ذهنی مورد استفاده قرار می گیرند. با ما همراه باشید تا شما را با این شاخه از پزشکی آشنا کنیم.

تاریخچه طب سنتی

قدمت و پیشینه طب سنتی را در هیچ کشوری به درستی نمی‌ توان تخمین زد اما می‌ توان این احتمال را داد که با خلقت بشر علم پزشکی نیز به وجود آمد. در مجموع از زمانی که انسان در بدن خود درد و ناخوشی را حس کرد برای کاهش درد به روش یا روش‌ هایی متوسل شد و از همان زمان طبابت آغاز گردید. طب سنتی در گذشته پیشه‌ ای محسوب می‌شد که سلامت از دست رفته انسان را از طریق علم و عمل به بدن وی بازمی‌گرداند.

طب سنتی در قدیم به طب رکاء و طب‌العجائز و یا فولک مدیسین مشهور بود. هر قوم یا هر ملیتی از نظر داشتن طب سنتی بسیار غنی هستند چرا که برای درمان امراض مختلف به شیوه‌های خاص خود عمل می‌نمودند. از دیرباز در ایران سابقه درخشان پزشکی و درمان وجود داشته است و دانشمندان سرشناس بسیاری در این علم ظهور کردند که آثار آنها مورد تدریس و تحقیق بزرگ‌ ترین مراکز علمی جهان بوده است. ریشه طب سنتی در ایران بر مبنای تعالیم اوستا و زرتشت بود که نمونه‌ هایی از آن را در اشعار فردوسی درباره جمشید می‌بینیم. طب سنتی ایران تشکیل شده است از طب قدیم فلات ایران، طب شرقی، طب یونانی، طب شفاهی و طب اسلامی که روایات بزرگان دینی بر آن اشاره دارد. ایرانیان سهم بزرگی در پیشرفت طب قدیم داشتند و بزرگ‌ ترین عواملی که در بنیانگذاری هسته مرکزی طب سنتی دخالت داشتند علاوه بر ویژگی‌های طبیعی می‌توان به فتوحات و سیاست شاهان هخامنشی و ساسانی به ویژه کوروش، شاهپور اول، انوشیروان و پس از آن به آیین اسلام اشاره کرد.

مشهورترین انواع طب سنتی

۱- طب سنتی چینی
۲- گیاه درمانی
۳- طب اخلاطی (به کاربرده شده در طب سنتی ایرانی ((علم مزاج شناسی)))
۴- شمن باوری
۵- آیورودا (به کاربرده شده در طب سنت هندی)

امروزه انسان ها بیش از هر زمان دیگری می توانند از انواع مختلف مواد غذایی بهره مند شوند اما غالبا به دلیل تغذیه نامناسب به عوارض ناشی از آن مبتلا می شوند و به ناچار برای درمان آن به داروهای شیمیایی روی می آورند. داروهایی که عوارض ناشی از آنها از جنبه های مثبتشان بیشتر است. داروهای شیمیایی دارای عوارض جانبی منفی شدید و متعددی در بلند مدت برای بیمار هستند لذا در این مواقع گیاهان دارویی به کمک ما می آیند و هرچند انرژی درمانی آرام و کندتری دارند اما بیش از داروهای ترکیبی مصنوعی قابل اعتماد هستند و بیماری را از درون تحت تاثیر قرار می دهند.

روش های درمانی در طب سنتی از انواع تکنیک های درمانی به موازات استفاده از گیاهان دارویی و اعمالی چون ماساژ، حجامت، فصد و برای تعادل مزاجی جسمانی و روانی استفاده می شود. برای درمان برخی بیماری ها باید درد را درمان کرد که در این گونه مواقع باید داروهای شیمیایی را به صورت قرص یا تزریق با توجه به تجویز پزشک استفاده نمود.

سپس برای پیشگیری و حفظ تندرستی و درمان اساسی نارسایی های مزمن دستگاه های بدن می توان از گیاهان دارویی مورد نظر استفاده کرد. نظر به اینکه گیاهان دارویی در حالت های مختلف، عرق گیری، عصاره گیری، جوشانده دارای خواص یکسانی نیستند برای رسیدن به نتیجه مطلوب و مؤثر از آنها باید به نوع، میزان و نحوه تجویز آن توجه کرد تا بتوان بیشترین اثر را از کمترین میزان آن برد.

انواع درمان در طب سنتی

طب سنتی چیست

۱- گیاه درمانی (Phytotherapy) درمان بیماری های مختلف جسمی و روحی به وسیله گیاهان را “گیاه درمانی” می گویند. یکی از روش های قدیمی جهان، طب گیاهی است. خداوند حکیم درمان همه بیماری ها و دردها را در طبیعت قرار داده است.«طبیعت خادم طبیعت است».

۲- ماساژ درمانی (Massage therapy) درمان بیماری های عضلانی، اسکلتی، گوارشی، سردردها، رفع استرس و افسردگی، بهبودی جریان خون و افزایش اکسیژن رسانی به بافت ها و بهبودی ده ها بیماری دیگر از خواص ماساژ درمانی است. بعضی ماساژهای درمانی عبارتند از: ایروودا، یومیهو، تای ماساژ، ماساژهای آرام بخش و ماساژهای زیبایی.

۳- شیاتسو (Shiatsu) فشردن نقاط حیاتی بدن برای سلامتی، توسط انگشتان دست را “شیاتسو” می گویند. یک تکنیک سالم و مؤثر که بیشتر پیشگیری کننده است و به عنوان شکلی از فیزیوتراپی برای بیماری های خاص مورداستفاده قرار می گیرد. بیماران انرژی و نیروی ذخیره شده خود را ازاین طریق بدست می آورند و افرادی را که از استرس، تنش، افسردگی و یا بی خوابی رنج می برند، می توان با این روش درمان کرد.

۴- حجامت (Cupping) در زبان فارسی حجامت به معنی مداوا تعریف شده و یک روش خون گیری است که برای پیشگیری از بیماری ها و درمان بعضی بیماری ها انجام می گیرد. حجامت خشک بدون تیغ و خونگیری است و حجامت تر همراه خونگیری است. مردم بر اساس توصیه رسول اکرم(ص) که می فرمایند:« بهترین عید، دوره حجامت است»، عید خون می گرفتند. حجامت در پیشگیری و درمان بیماری هایی چون آسم، اعتیاد به مواد مخدر، نارسایی هضم غذا، سردردهای میگرنی و اعصاب، چربی خون، غلظت خون و بیماری های پوستی کاربرد دارد.

۵- بادکش درمانی (Dry cupping) بادکش درمانی، ایجاد مکش در نقاط مختلف بدن به منظور انبساط عروقی بدن و انحراف مواد از نقطه خاص است که حجامت خشک نیز می نامند. انجام بادکش و چرخاندن لیوان روی بدن افراد فلج شده ناشی از سکته مغزی و قلبی، باعث بهبودی می شود. در بعضی بیماران انجام بادکش با ترکیبی از روغن های مخصوص باید صورت گیرد.

طب سنتی چیست

۶- زالو درمانی(Leech therapy) زالو درمانی یکی از روش های خون گیری طبی محسوب می شود که به لحاظ نحوه خون گیری و ماده هیرودین که توسط زالو به بدن وارد می کند، در طب سنتی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. هر زالویی اثر درمانی ندارد. در بزاق زالو ماده ضد انعقادی وجود دارد که موجب رقیق شدن خون، بازشدن عروق تنگ و در نتیجه موجب افزایش خون رسانی و اکسیژن رسانی موضع یا عضو می گردد. اکنون زالو درمانی در بیماری هایی چون تنگی عروق قلب، پیوند پوست، پیوند اعضا، واریس، ضایعات پوستی، بیماری های مفاصل، آرتروز، هموروئید، زیبایی پوست و تقویت سیستم ایمنی کاربرد دارد.

۷- فصد (رگ زدن) (Fasd) یکی از روش های خون گیری در طب سنتی است. این عمل باعث دفع بسیاری از سموم بدن به خصوص در مواقع غلبه سودا شده و مواد زائدی که در خون رسوب و افزایش پیدا می کند را نیز دفع می کند. فصد در واقع همان رگ زدن است، ولی بایستی توسط افراد ماهر و متخصص صورت گیرد. کاربردهای مهم فصد عبارتند از: کمردرد سیاتیکی، هموروئید، پاکسازی طبایع غالب، بیماری های گوارشی و… .

۸- آب درمانی یا آبزن ها (Hydrotherapy) یکی از روش های طب سنتی است که همراه با اسانس های گیاهی یا بدون آنها، کاربرد زیادی برای بهبود رعشه، ضایعات پوستی، دردهای مفاصل، سیاتیک، نشاط و تقویت بدن، تقویت عضلات و اصلاح منافذ بدن، گرم کردن و افزایش رطوبت بدن دارد.

طبع غذاها در طب سنتی

در طب سنتی غذا به دو دسته سرد، گرم تقسیم می‌شوند؛ که روش‌هایی برای تشخیص این ۲ امر انجام می‌شود ولی استثناهایی در این زمینه هم وجود دارد. کلیه ماده‌ های غذایی، تندی، شوری و شیرینی جزء گرم مزاج‌ ها شناخته می‌شود و کلیه ماده‌های غذایی ترش، ملس، کال، میوه نارس و هر چیزی سفید به جزء شکر و نمک جزء سرد مزاج‌ ها شناخته می‌شود. که خود این ۲ دسته بر اساس حالت میزان موجود آب درون ماده غذایی، تقسیم‌بندی می‌شود.

طب سنتی چیست

غذاهای گرم، خشک: پنیر کهنه، موسیر، کلم، سیر، چغندر، پیاز، تخم ریحان، فلفل سبز، بادمجان، برگ چغندر، پونه، پیازچه، ترخون، تره شاهی، جعفری، رازیانه، ریحان، شاه تره، شنبلیله، شوید، کرفس، کنگر، گزنه، مارچوبه، مرزه، نعناع، والک، نخود، لپه، جوی دوسر، شیره خرما، شکر سرخ، نارگیل، زیتون، به، انبه، فندق، گردو، روغن زیتون، عسل، آهو، اردک، بلدرچین، جوجه کباب، تخم ماهی، کپک، خروس، کبوتر، گنجشک، قرقاول، شترمرغ، شتر، دل، تخمه آفتابگردان، چلغوزه، آویشن، اسفند، اسطوخودوس، بادرنجبویه، پونه، دارچین، زردچوبه، زعفران، زنجبیل، برزک، بادام هندی، بادام تلخ، بنه، پسته

غذاهای گرم، تر: کره، ماست چکیده، شلغم، هویج، انواع ترب، زردک، سیب زمینی ترشی، قدومه، خاکشیر اقسام توت، بالنگو، خربزه، طالبی، خیار چنبر، گرمک، تربچه، یونجه، گندم، اقسام لوبیا، انجیر تازه، انجیر خشک، انگور، خرما، سیب‌زمینی، قیسی، گلابی، موز، مویز، گوسفند، بوقلمون، پاچه، جگر سفید، جگر سیاه، زبان، مغز، غاز، سار، مرغ محلی، میگو، گل گاوزبان، بادام شیرین، بادام زمینی، تخم طالبی، تخم خربزه، کنجد، ارده، روغن بادام تلخ، روغن کنجد، شیره، انگور

غذاهای سرد و تر: پنیر تازه، خامه، دوغ، ماست، سرشیر، شیر، سیب زمینی، اسفرزه، توت فرنگی، خیار بوته ای، اقسام کدو، هندوانه، گوجه فرنگی، اسفناج، بامیه، خرفه، قارچ خوراکی، کاسنی، کاهو، لوبیا سبز، باقالا تازه، نخود سبز، دارابی، پرتقال، آلوچه، آلو، هلو، نارگیل، لیمو شیرین، کیوی، شلیل، شفتالو، انواع ماهی، گوشت گاو، به دانه، تخم کدو، تخم هندوانه، خشخاش

غذاهای سرد و خشک: قره قروت، کشک، بارهنگ، تمشک، شاتوت، ترشک، ریواس، گشنیز، ارزن، برنج، جو، باقالا خشک، ذرت، عدس، ماش، ولیک، نارنج، لیمو عمانی، سنجد، گریپ فروت، کنار، غور، زرشک، زغال اخته، زالزالک، تمر هندی، بالنگ، انار ترش، ازگیل، آلبالو، سیرابی، قلوه، گوشت بز، قهوه، نشاسته، سماق، بلوط خوراکی، شاه بلوط، شاهدانه، سرکه

غذاهای معتدل: خاکشیر، بادام، سیب، کرفس، نیمرو، سبزی خوردن، شیر تازه، شیر ترش، آب باران، انار شیرین، آش زیره، زردآلو، خرمای نیم رسیده، بنفشه، ریحان یا سوسنبر، سیب شیرین، کوکو سبزی، فرنی، بال و گردن مرغان، شکر، آبگوشت، آبگوشت شیر، آبگوشت گندم، آبگوشت لپه، آبگوشت بزباش، کوفته با گوشت گوسفند، گوشت بره، گوشت تیهو، گوشت مرغ خانگی، نان فطیر، نان فرنی

مسکن های گیاهی در طب سنتی

طب سنتی چیست

۱- نعناع می‌تواند در شل شدن عضلات صاف دستگاه گوارش، کاهش گاز داخل روده‌ها، افزایش صفرا “کاهش ترشح اسید معده” و نهایتا اثر ضداسپاسم در اختلالات عضلانی – عصبی نقش مؤثری ایفا کند.
۲- دمنوش ریشه زردچوبه دارای خاصیت ضدالتهابی بسیار خوب و قوی است و می‌تواند جایگزین آسپیرین، دیکلوفناک و حتی ایبوپروفن باشد.
۳- دمنوش ریزوم گیاه زنجبیل یا دمنوش گل بومادران در درمان دردهایی همچون دردهای گوارشی، دردهای قاعدگی بانوان بهتر از مفنامیک اسید به‌ عنوان مسکن گیاهی ظاهر می‌شود.
۴- برای تسکین درد گوش، حبه سیری را گرم کرده و در مجرای گوش قرار دهید که در درمان مجرب است و برای درمان وزوز گوش با قطره‌ چکان، ۳ قطره روغن بادام تلخ در هر گوش چکانده شود.
۵- برای تسکین درد دندانها، فلفل قرمز را خشک و پودر کرده مقدار نصف قاشق چای‌ خوری پودر را در یک لیوان آب جوش حل کنید، سپس یک قاشق غذاخوری از این محلول را با آب جوش رقیق کرده بنوشید که در درمان مجرب است.
۶- برای تسکین سردردهای سینوزیتی، روغن کنجد را به پیشانی و ملاج ماساژ دهید و دود برگ گیاه خرگوشک یا دود کندر یا دود عنبرنساء را روزانه یک بار به‌مدت ۳ هفته استنشاق کنید.
۷- برای تسکین دردهای استخوانی و نیز دردهای مفصلی، مقداری از زاج سفید را پودر کرده سپس همراه با روغن زیتون کهنه مخلوط کنید و مواضع درد را ماساژ دهید.
۸- برای تسکین دردهای عضلانی به‌ جای مصرف ایبوپروفن یا دیکلوفناک و پیروکسیکام‌، مقداری مشک آهوی ختن را با کمی گلاب و روغن سیاهدانه مخلوط کرده و مواضع درد را ماساژ دهید که در درمان مجرب است.
۹- برای تسکین دردهای استخوانی و عضلانی در بیمارانی که قصد ترک اعتیاد دارند، بهترین مسکن گیاهی ضددرد جایگزین متادون، دمنوش بذر گیاه بذرالبنج یا تاتوره یا دمنوش گلبرگهای شقایق نعمانی است.
۱۰- بهترین مسکن گیاهی ضددردهای قلبی که می‌توان به‌جای آسپیرین در بیماران قلبی استفاده کرد، ریشه گیاه بید است؛ ریشه این گیاه به‌مراتب بهتر از آسپیرین عمل می‌کند و اصلا قابل مقایسه با آسپرین نیست؛ این بیماران لازم است صبح ناشتا هر روز یک تا ۳ حبه سیر میل کنند.

درمان افسردگی با طب سنتی

از دیدگاه طب سنتی برخی از غذاها برای رفع غم و اندوه، افسردگی و وسواس بسیار مفید است؛ مانند: گوشت گوسفند زرده تخم‌مرغ نیم‌برشت (عسلی) شیر فرنی شیربرنج سوپ جو، بوییدن و خوردن سیب مخصوصا سیب گلاب، دمنوش “به”، شربت تخم بالنگو همراه با گلاب و زعفران، مصرف دمنوش استخودوس بسیار خوب است. گیاهانی همچون زعفران و اسطوخودوس می‌توانند مغز و قلب را تقویت کرده و حالات روحی فرد را تسکین بخشند اما تا زمانی که عامل این بیماری در فرد درمان نشود این درمان‌‌ ها به تنهایی جوابگو نخواهد بود.

یکسری میوه‌ها و گیاهان وجود دارند که در کنار درمان بیماری می‌توانند کمک کننده باشد. ساده‌ ترین آن‌ها «سیب» است بو کردن سیب شادی‌ آفرین است. همچنین میوه «به» به تقویت قلب مغز و حالات روحی کمک می‌کند؛ «سیب و به» را رنده و خشک کرده و به عنوان چای دم کنید؛ این کار به تقویت اعصاب و کاهش افسردگی کمک کند.

چکیده
پزشکی سنتی یا طب سنتی در دسته پزشکی جایگزین قرار می‌گیرد. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی طب سنتی مجموعه‌ ای است از دانسته‌ ها، مهارت‌ ها و اعمال که بر پایه نظریه‌ ها، باورها و تجربه‌ های بومی فرهنگ‌ های مختلف است، خواه که قابل شرح باشد یا نباشد، که در بهداشت و نیز پیشگیری، تشخیص، بهبود و مداوای بیماری‌ های جسمی و ذهنی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

طب سنتی در بسیاری نقاط جهان وجود دارد که از جمله مشهورترین انواع آن می‌توان به طب سنتی چین، گیاه‌ درمانی و طب اخلاطی (بکار برده شده در طب سنتی ایرانی – علم مزاج‌شناسی)، شمن‌باوری و آیورودا (بکار برده شده در طب سنتی هندی) اشاره کرد. در دنیا ۷۵۰ هزار گونه گیاهان دارویی وجود دارد که ۱۰ درصد از این میزان خواص درمانی دارد که ما در این مقاله به تعدادی از آن ها اشاره کردیم که امیدواریم مورد استفاده تان قرار گرفته باشند.

پاسخ دهید