راههای رهایی از عذاب وجدان

راههای رهایی از عذاب وجدان

راههای رهایی از عذاب وجدان

هر کس ممکن است در مقاطع مختلف زندگی احساس گناه کند. این حس درونی که “عذاب وجدان” نیز نام دارد از احساس مسئولیت نسبت به عملی اشتباه نشات گرفته و ذهن فرد را به خود درگیر می‌کند. به عنوان مثال، عمل زیان رساندن به فردی دیگر ممکن است وجدان را به درد آورد. با ما همراه باشید تا شما را با مفهوم عذاب وجدان و راههای رهایی از آن آشنا کنیم.

وجدان چیست

وجدان استعداد، بینش و یا قضاوتی است که در تشخیص درست از نادرست کمک می‌کند. نیروی درونی هر فرد که خوب و بد یک کردار را به وسیله آن درک می‌کند. از لحاظ روانی وجدان ممکن است هنگام مرتکب شدن انسان به کارهای مخالف اخلاق، حس پشیمانی را در او برانگیزد و در نهایت به احساس درستکاری و یا کمال به هنگام ترک کردن چنین هنجارهایی بیانجامد.

اینکه تا چه حد وجدان معیار قضاوت اخلاقی قبل از عمل می باشد اساس بحث بسیاری از دوران های تاریخ فلسفه غرب بوده است. دیدگاه‌های مذهبی در مورد وجدان، معمولا آن را به اخلاق ذاتی و فطرت خداجو در همه انسان‌ها مرتبط می‌کنند. دیدگاه‌ های سکولار و یا علمی وجدان را به عنوان بخشی از یک فرهنگ (مانند زبان) مورد بررسی قرار داده‌اند.

عذاب وجدان چیست

احساس گناه و عذاب وجدان حسی است همراه با اضطراب و نگرانی، که در خیالاتمان در مورد کاری که می‌توانستیم انجام دهیم، ولی در انجام آن کوتاهی کرده‌ایم یا اینکه به نحو احسن آن را عملی نکرده‌ایم، یا اینکه مرتکب عملی شده‌ ایم که نمی‌بایست انجام می‌دادیم.، شکل می‌گیرد و در این حالت حس نارضایتی و خودخوری تمام وجود ما را در برمی‌گیرد. احساس گناه می‌تواند به فرد کمک کند تا کمتر مرتکب اعمال مغایر با ارزش‌ها و اخلاقیات شود ولی کسانی که در زندگی بطور دائم از احساس گناه رنج می برند، به افسردگی، دلشوره و استرس ناشی از آن دچار می‌شوند. تصورات منفی ذهن آنان موجب ضعف روحی و ناتوانی‌شان می‌گردد.

علت عذاب وجدان

عذاب وجدان می تواند به علت های مختلف در هر فردی ایجاد شود، اما ریشه شکل گیری این حس را به دو عامل اصلی می توان نسبت داد:

۱- دوران کودکی: خیلی از ما جملاتی مانند “تو باید همیشه این چنین باشی”، “تو هیچ وقت نباید…”، “تقصیر تو بود که…”، را از کودکی به خاطر داریم. شاید باور آن سخت باشد ولی پایه و روند زندگی ما در بزرگسالی همان تجربیات، افکار و عادات ذهنی است که در سنین ۲ تا ۵ سالگی در ما شکل گرفته است و منشا بیشتر مشکلات ما از همان سن شروع شده است. درمان های روانکاوی کمک می کنند تا ریشه افکار شناسایی و حل شوند.

۲- افسردگی: عذاب وجدان یک درد گزنده روانی است که با سرزنش خود همراه است. در بعضی‌ افراد احساس گناه احساس بی‌ارزشی ایجاد می‌کند. در ذهن یک فرد افسرده خطاهای شناختی نسبت به خود، دنیا، و آینده به وجود می‌آید. خطاهای شناختی برداشت ما را از واقعیت مخدوش کرده و به جای دیدن همه جنبه‌های واقعیت فقط بدی‌ ها به چشمان می‌آید. بیمار افسرده نقاط قوت خود را دست کم می‌گیرد، خطاهای گذشته ‌اش را بزرگ نمایی می‌کند و به دنبال آن احساس گناه و بی‌ ارزشی به او دست می دهد. احساس گناه یکی از نشانه ‌های افسردگی است. درمان افسردگی به شکل چشمگیری احساس گناه را کم کرده و اعتماد به نفس را باز می‌گرداند.

عوارض عذاب وجدان

راههای رهایی از عذاب وجدان

عذاب وجدان باعث ایجاد تنش‌های شدید، چه از لحاظ فیزیکی و یا روانی در انسان می‌شود. یک روانشناس در این خصوص می‌گوید “فشار روحی ناشی از عذاب وجدان می‌تواند آسیب جدی به قلب، مغز و حتی سیستم دفاعی بدن وارد کند”. اما از طرفی، عذاب وجدان همیشه یک حس منفی محسوب نمی‌شود و در شرایطی ممکن است باعث تقویت حس همدردی و تغییر رفتارهای نامناسب شود.

راهکارهایی برای رهایی از عذاب وجدان

برای رهایی از این حس آزار دهنده می توانید راهکارهای زیر را به کار ببرید.

۱- کار را به عذاب کشیدن نکشانید

پیشگیری همیشه بهتراز درمان است. باور کنید اگر کمی فقط کمی قبل از گفتن هر سخن یا انجام هر کاری فکر کنید و حرف هایتان را بسنجید خیلی وقت ها از عذاب وجدان بعدی رها خواهید شد. اما به هر حال این حس هر از چند گاهی برای همه ما بروز خواهد کرد. در این حالت با خود می گویید “من به قدر کافی سعی نکردم “

۲- اصلاح خطا

به جای اینکه خودتان را آزار بدهید دست به کار شوید و خطاهایتان را اصلاح کنید شاید نتوانید به ایده آل های خود برسید اما لا اقل می توانید کاری کنید که اوضاع کمی بهتر شود و کمی احساس مفید بودن بکنید. شاید یک عذرخواهی ساده، یک سلام و حتی خریدن یک جعبه شکلات هم دیگران را خوشحال کند و هم از عذاب وجدانتان بکاهد اگر موجب آزار کسی نشدید حتما خودتان را آزار داده اید که این هم بدان معناست که مهم ترین را آزرده کرده اید! یعنی خودتان.

از خودتان عذرخواهی کنید از خودتان دلجویی کنید! برای خودتان وسایل شادی و نشاط را فراهم کنید و بعد با مهربانی و گذشت خودتان را ببخشید!! برخی از آدم ها می توانند لشکری از آدمیان که در حقشان ظلم کرده اند را ببخشند اما از کوچکترین خطاهای خود نمی گذرند و برای سالها خود را ملامت و سرزنش می کنند. تنها نتیجه چنین کارهایی فقط کاهش عزت نفس شما و از دست رفتن اعتماد به نفستان است. به خودتان رحم کنید.

۳- درد دل کنید

راههای رهایی از عذاب وجدان

درد و دل کردن و صحبت از ناکامی ها و ناراحتی ها برای اغلب خانم ها کار ساده ایست اما برای بسیاری از آقایان کاری بس دشوار می نماید. اما باورکنید صحبت باکسی که دوستتان دارد به شما آرامش خواهد داد و کمک می کند کمتر در ذهنتان خود را آزار بدهید. اما دقت کنید (این نکته بیشتر باید مورد توجه خانم ها باشد) موقعی که مشغول درد دل هستید از دایره انصاف خارج نشوید و مراقب باشید حرف هایی نزنید که بعدا عذاب وجدانتان را چند برابر کند!

۴- سفرکنید

مسافرت گزینه خوبی برای رهایی از خود درگیری و خود آزاری است سفر می تواند یک روزه باشد یا حتی رفتن به یک پارک نزدیک منزل و خوردن بستنی و تماشای شادی و سرزندگی مردم شهرتان. شاید هم سفری باشد به درون خودتان و یافتن چیزهایی که قبلا نمی دانستید.

۵- نذری بدهید

راههای رهایی از عذاب وجدان

چیزی که دوست دارید را بخرید و به دیگران ببخشید. فکر می کنید خدا به نذورات ما نیازمند است؟ مسلما نه اما وقتی چیزی که برای شما ارزشمند است را به دیگران ببخشید به شما کمک می کند تا احساس بهتری بکنید. نذر کردن قرن هاست در اغلب فرهنگ های کهن وجود داشته و حس امید را در بشر زنده نگه می دارد. نذر می تواند یک بسته شکلات  یا میوه ای باشد.

۶- خود آزاری نکنید

بعضی ها عادت دارند زمانی که دچار عذاب وجدان می شوند به جای اینکه به موقعیت پیش آمده، کاری که کرده اند و حرفی که زده اند فکر کنند کل هستی شان، شعورشان و موجودیتشان را انکار و به خود سخت ترین کلمات را که دشمنشان هم نمی گویند می زنند به جای این کار تلاش کنید از بیرون به وضعیت موجود نگاه کنید.

۷- پدر و مادر خوبی باشید

ایجاد و پیشرفت این عادات و حس عذاب وجدان از زمان کودکی تا به حال، چنان شما را رنج می دهد که به افسردگی های مزمن و نگرانی های ذهنی دچار می شوید، و به تدریج تاثیرات آن بصورت ناتوانی ها و عدم موفقیت در تمام مراحل زندگی نمایان می شود. شاید باورش سخت باشد ولی پایه و روند زندگی ما در بزرگسالی همان تجربیات، افکار و عادات ذهنی است که در سنین ۲ تا ۵ سالگی در ما شکل گرفته است و منشا تمامی مشکلات و ناهنجاری های ما از همان سن شروع شده است. حتما همگی، این جملات را از کودکی به خاطر دارید؛ “تو باید همیشه این چنین باشی…، تو هیچ وقت نباید…، تقصیر تو بود که…،”

راههای رهایی از عذاب وجدان

تاثیرات منفی این جملات در حین سادگی، اینقدر از کودکی ذهن ما را تحت فشار قرار داده است که حتی در همان سنین کم درون ما ریشه دوانده است. بطور مثال، والدین شما موقع خرید چیزی برایتان می گفتند: “تو فقط کارت شده خرج کردن، هرچقدر پول داشتیم برای تو خرج کردیم!” و در این حالات است که بدون اینکه متوجه باشید از همان دوران، عذاب وجدان و احساس گناه در شما رشد کرده است. در این راه بهتر است از کودکی با بچه ها از طریق بیان دلیل و منطق برخورد کنیم و آنها را از انجام کاری باز داریم نه با سرزنش و توبیخ. اما الان نگذارید گذشته های دور آینده زیبایتان را خراب کند.

۸- به داشته هایتان ببالید

به آنچه دارید ببالید و بیشتر به آنها توجه کنید لازم نیست همیشه نداشته ها و خطاهایتان را ببینید. اگرچه گفته اند ترک عادت موجب مرض است اما ترک این عادت نه تنها موجب مرض نمی شود بلکه شما را زنده و سالم می کند. چون به کسی که دائم مشغول سرزنش خویش است نمی توان زنده اطلاق کرد. زنده شوید.

۹- از بیان اشتباهاتتان نترسید

اعتراف به اشتباه درحضور دیگران عین شجاعت است. اگر فکر می کنید لازم است به کسی بگویید که کارتان اشتباه بوده و پشیمانید این کار را انجام بدهید. به واکنش وی هم کاری نداشته باشید این کار را برای خودتان بکنید.

۱۰- فراموش می کنید

یکی از بزرگترین نعمت هایی که خدا به بشر داده و ما هر روز بابت آن باید شکرگذار باشیم نعمت فراموشی است. در غیر این صورت چطور می توانستیم از دست دادن عزیزانمان را تحمل کنیم. پس از وارد آمدن مصیبت های فراوان قد علم کنیم. پس دیر یا زود این مشکل را هم فراموش خواهید کرد و شاید روزی به این روزها بخندید. خودتان را درگیر نکنید.

چکیده
حتما برای شما هم پیش آمده کاری کنید و بعد دچار عذاب وجدان شوید. گویی دائم در دلتان رخت می شویند و نمی دانید چه باید بکنید. عذاب وجدان از کوتاهی کردن درباره کاری که باید انجام می دادیم یا احساس مسئولیت نشات می گیرد و اگر تداوم یابد به اضطراب و افسردگی ختم می شود. گذشته ها گذشته و خیلی چیزها را نمی توان تغییر داد یا اصلاح کرد پس برای اینکه با خودتان کنار بیایید و مرهمی بر عذاب وجدان خود بگذاربد می توانید از راهکارهایی که برای شما بیان نمودیم استفاده کنید.

پاسخ دهید